ISO 9001 : 2000 Kalite Yönetim Sistemi
Uluslararası Standart Örgütü (ISO) tarafından ilk kez 1987 yılında oluşturulan ISO 9000 serisi 1994'de revize edilerek Toplam Kalite Yönetimi felsefesi ile entegre edilmeye yönelik olarak içeriği genişletilmiştir.
ISO 9000 Standartları uygulamadan elde edilen veriler ışığında tekrar gözden geçirilmektedir. Bu bağlamda 1994' de 1. revizyonu yapılan ISO 9000 KYS 2000 yılında 2. revizyonu yapılarak yayınlanmıştır. Buradaki en temel değişiklikler:
(1) ISO 9001 - 9002 - 9003 olmak üzere belgelendirmeye dayalı standartlar ISO 9001 başlığı altında teke indirgenmiştir.
(2) Değişiklikler özde TKY ile entegrasyonu daha hızlandırmaya yöneliktir. Bu amaçla 1994 versiyonunda "Kalite Sistem Şartları" ana başlığı altında tanımlanan 20 Standart Madde 2000 versiyonunda;
4. Kalite Yönetim Sistemi (KYS)
5. Yönetim Taahhüdü
6. Kaynak Yönetimi
7. Ürünün / Hizmetin Gerçekleştirilmesi (ve/veya Üretim Süreci)
8. Ölçme ve İzleme (Ölçümler, analiz ve gelişmeler)
olmak üzere 5 ana başlığının alt başlıkları olarak içeriklendirilmiştir.
(3) ISO 9000:2000 Versiyonunda atıfta bulunulan PDCA döngüsü ile proses modeli tanımlamaları aşağıda sunulmuştur.
PLAN: Müşteri ihtiyaçları ve organizasyonun politikalarına uygun olan sonuçların elde edilmesi için gerekli proseslerin ve hedeflerin tesis edilmesi.
DO: Proseslerin yürütülmesi.
CHECK: Proseslerin ölçülmesi ve izlenmesi, ürün için gereken hedeflerin ve ihtiyaçların sağlanması ve sonuçların rapor edilmesi.
ACT: Proses performansını sürekli arttıracak faaliyetlerin gerçekleştirilmesi.
ISO 9001:2000 UYGULAMA İÇİN BİLGİ NOTLARI:
- Kalite her kademede yaygınlaştırılmalı (Kuruluş,bölüm,kişi).Satın alınan ürünün nihai ürüne etkisi belirlenmelidir.
- En az 6 prosedür yazılmalıdır.
- Yan sanayi ve Fason işlerin süreçleri belirlenmeli ve yönetilmelidir.
- Personel yeterliliği (nitelik ve yetkinlik) ispatlanmalıdır.
- Kalite el kitabında ana süreçler belirtilmelidir.
- Yönetimin bir taahhüdü olmalıdır.
- Eğitimin performansı mutlaka ölçülmelidir.
- İç tetkikler süreç bazlı yapılmalıdır.
- Standarttaki çapraz tablolar versiyon değişiminde rehber olarak kullanılmalıdır.
ISO 9000 YAYIMLARI:
Dünyada:
1987 (İlk Yayın), 1994 (rev.1) , 2000 (rev.2)
Türkiye'de:
1988 (İlk Yayın), 1995 (rev.1) , 2001 (rev.2)
ISO 9000 standardı, 2000 yılında revize edilerek yeniden yayınlandı. Standart revize edilmekle birlikte, 1994 revizyonu yürürlükten kaldırılmadı. Eski belgelerin en geç 2003 aralık ayına kadar yeni revizyona göre değiştirilmesi için süre tanınmıştır. Bu tarihten sonra, eski belgelerin geçerliliği kalmamıştır.
Yeni uygulamada 3 standart söz konusudur ;
ISO 9000 Terim ve Kavramlar
ISO 9001 Şartlar
ISO 9004 İyileştirme İçin Rehber
Karşılanması gereken şartlar ISO 9001:2000'de açıklanmaktadır. Diğer iki standart yardımcı rol üstlenmektedir. ISO 9000'de temel kavramlara açıklık kazandırılırken, ISO 9004'de de ISO 9001'in ötesine geçmek isteyen kuruluşlara rehberlik edilmektedir.Kısaca; 9001, 9002 ve 9003 biçimindeki eski ayrım kaldırılmış ve 9001 olarak tek standarda dönülmüştür. Standardın özü değiştirilmemiştir. ISO 9000 yeni haliyle, yine rekabet güçlerini artırmak; müşteri taleplerini tam ve zamanında karşılamak isteyen işyerleri için, daha da geliştirilmiş bir yönetim sistemi öngörmektedir. Hatta bu kez orta ve büyük işletmelerin yanısıra, küçük işletmelerin koşulları da dikkate alınmıştır. Örneğin, doküman sayısı ve hacmi, kuruluşun süreçlerden beklediği sonuçlara bağlı kılınmıştır.
ISO 9001:2000'de;
- Yöneticiler için daha fazla sorumluluk öngörülmekte,
- Faaliyetlerden ziyade süreçler ön plana çıkmakta,
- Toplam kalite ve iş mükemmelliği prensipleri esas alınmakta,
- Müşteri odaklılık belirgin hale gelmekte,
- Doküman hazırlama, bazı temel prosedürlerin dışında, kuruluşun ihtiyaçlarına bırakılmaktadır.
